علل انقباض پارچه و نحوه کنترل انقباض

علل چروکیدگی پارچه

1. در طول ریسندگی، بافندگی، رنگرزی و تکمیل، نخ ها و الیاف تحت نیروی خارجی کشیده شده و تغییر شکل می دهند و باعث ایجاد تنش درونی در نخ می شود.
الیاف و ساختار پارچه هنگامی که پارچه تحت آرامش خشک استاتیک، آرامش مرطوب استاتیک، آرامش مرطوب پویا یا آرامش کامل است.
تنش داخلی به درجات مختلف آزاد می شود و به نخ ها و الیاف اجازه می دهد به حالت اولیه خود بازگردند.

2. پارچه های ساخته شده از الیاف مختلف دارای درجات انقباض مشخصی هستند که عمدتاً به خواص الیاف بستگی دارد. الیاف هیدروفیل مانند پنبه، کتان و ویسکوز دارای انقباض زیاد هستند، در حالی که الیاف مصنوعی آبگریز انقباض کم را نشان می دهند.

3. فیبرها هنگام قرار گرفتن در معرض مایع متورم می شوند که منجر به افزایش قطر فیبر می شود. در پارچه، این شعاع انحنای الیاف را در نقاط در هم تنیده افزایش می دهد و طول کلی پارچه را کوتاه می کند. به عنوان مثال، الیاف پنبه پس از جذب آب بین 40 تا 50 درصد در سطح مقطع و 1 تا 2 درصد در طول منبسط می شوند. الیاف مصنوعی مستعد انقباض حرارتی هستند، معمولاً حدود 5٪ در آب جوش.

4. وقتی الیاف در معرض گرما قرار می گیرند، شکل و اندازه تغییر می کنند و پس از سرد شدن برای همیشه منقبض می شوند که به عنوان انقباض حرارتی تعریف می شود. نرخ انقباض حرارتی به درصد تغییر طول قبل و بعد از گرم کردن اشاره دارد. روش های معمول آزمایش شامل آزمایش آب جوش در 100 درجه سانتیگراد، آزمایش هوای گرم و تست بخار در دمای بالاتر از 100 درجه سانتیگراد است. نتایج با ساختار فیبر، دمای حرارت و مدت زمان متفاوت است. مقادیر معمولی: فیبر اصلی پلی استر 1% جمع شدگی آب جوش، وینیلون 5% جمع شدگی آب جوش، کلروفیبر 50% جمع شدگی هوای گرم. انقباض حرارتی فیبر ارتباط نزدیکی با ثبات ابعادی پارچه دارد و منابعی برای فرآیندهای تولید بعدی فراهم می کند.

روش های تست نرخ جمع شدگی پارچه

شستشو و بخاردهی خشک روش‌های اصلی آزمایش برای جمع شدگی پارچه هستند. روش های استاندارد تست شستشو به شرح زیر است:

1.نمونه برداری: نمونه برداری از همان دسته در فاصله حداقل 5 متری از لبه پارچه. پارچه های دارای نقصی که ممکن است بر نتایج آزمایش تأثیر بگذارد را حذف کنید. نمونه های مربعی با عرض 70 تا 80 سانتی متر مناسب برای شستشو تهیه کنید. نمونه ها را به طور طبیعی به مدت 3 ساعت در حالت صاف قرار دهید، سپس ناحیه آزمایش 50 × 50 سانتی متر را در مرکز با یک نشانگر علامت بزنید.

2.علامت گذاری: نمونه را روی یک سطح صاف قرار دهید و چین ها را به آرامی بدون کشش صاف کنید. برای جلوگیری از انحراف موقعیت از اعمال نیروی بیش از حد در هنگام علامت گذاری خودداری کنید.

3.درمان شستشو: در امتداد خطوط مشخص شده بدوزید تا جوهر پس از شست و شو کم رنگ نشود. برای پارچه های تریکو از دوخت و برای پارچه های بافته از تک دوخت استفاده کنید. برای پارچه های بافتنی، دو طرف تار و یک طرف پود را بدوزید. برای پارچه های معمولی بافته شده، چهار طرف را با کشش مناسب دوخت بدوزید. هر چهار لبه را برای پارچه های ضخیم یا مواد گشاد بافته کنید. نمونه دوخته شده را در آب گرم 30 درجه سانتی گراد غوطه ور کنید، در ماشین لباسشویی بشویید، سپس خشک کنید یا با هوا خشک کنید. قبل از اندازه گیری به مدت 30 دقیقه کاملا خنک کنید.

4.محاسبه: نرخ انقباض = (اندازه اصلی - اندازه پس از شستشو) ÷ اندازه اصلی × 100٪ میزان انقباض تار و پود باید اندازه گیری شود.

نرخ انقباض پارچه های مختلف

به‌طور کلی از کمترین تا بالاترین نرخ انقباض: الیاف مصنوعی و پارچه‌های ترکیبی، پارچه‌های پشمی، پارچه‌های کتان، پارچه‌های پنبه‌ای، پارچه‌های ابریشمی، الیاف ویسکوز، پنبه مصنوعی و پارچه‌های پشم مصنوعی.

محدوده نرخ انقباض استاندارد برای پارچه های معمولی:

· پنبه: 4 تا 10 درصد

· فیبر شیمیایی: 4٪ - 8٪

· ترکیب پنبه-پلی استر: 3.5٪ - 5.5٪

· پارچه نخی خاکستری: 3٪

· جین نیلی: 3 تا 4 درصد

· پوپلین: 3٪ - 4.5٪

· پارچه چاپی: 3٪ - 3.5٪

· پارچه جناغی: 4%

· لباس کار جین: 10%

· پنبه مصنوعی: 10%

عوامل موثر بر نرخ انقباض

1.مواد اولیه: الیاف با جذب رطوبت بالا پس از خیساندن به میزان قابل توجهی منبسط می شوند و سرعت انقباض بیشتری دارند. به عنوان مثال، نرخ جذب رطوبت برخی از الیاف ویسکوز به 13٪ می رسد، در حالی که الیاف مصنوعی با رطوبت کم، انقباض جزئی را نشان می دهند.

2.تراکم پارچه: چگالی تار و پود مشابه منجر به بسته شدن نرخ انقباض در هر دو جهت می شود. پارچه هایی با تراکم تار بالاتر، انقباض تار بیشتری دارند و پارچه هایی که تراکم پود بیشتری دارند، انقباض پود بیشتری دارند.

3.تعداد نخ: پارچه های ساخته شده از نخ های ضخیم نسبت به پارچه هایی که نخ های ظریف دارند، میزان انقباض بیشتری دارند.

4.تکنولوژی تولید: پارچه هایی که در حین بافت، رنگرزی و تکمیل در معرض کشش مکرر، زمان پردازش طولانی و کشش زیاد قرار می گیرند، بیشتر چروک می شوند.

5.ترکیب فیبر: الیاف طبیعی گیاهی (پنبه، کتان) و الیاف سلولزی احیا شده (ویسکوز) رطوبت را جذب کرده و به راحتی متورم می شوند و در نتیجه انقباض زیادی ایجاد می کنند. الیاف پشم احتمالاً به دلیل ساختار مقیاس روی سطح الیاف احساس می شود و ثبات ابعادی را مختل می کند.

6.ساختار پارچه: پارچه های بافته شده دارای ثبات ابعادی بهتری نسبت به پارچه های بافتنی هستند. پارچه های با تراکم بالا بهتر از پارچه های کم تراکم هستند. در بین پارچه های بافته شده، بافت ساده کمتر از پارچه فلانل جمع می شود. در بین پارچه های کشباف، دوخت ساده نسبت به دوخت دنده انقباض کمتری دارد.

پارچه ها در حین رنگرزی، چاپ و تکمیل به ناچار کشیده می شوند و در نتیجه کشش باقی می ماند. پس از خیس شدن پارچه، کشش آزاد می شود و باعث انقباض می شود. تکمیل پیش انقباض به طور گسترده در تولید واقعی برای حل این مشکل استفاده می شود.

شستشو و نگهداری: شستن، خشک کردن و اتو کردن همگی بر چروک شدن پارچه تاثیر می گذارند. نمونه های شسته شده با دست پایداری ابعادی بهتری نسبت به نمونه های شسته شده با ماشین نشان می دهند. دمای بالاتر آب معمولاً منجر به پایداری ضعیف تر می شود.

روش های خشک کردن نیز تأثیر زیادی دارند: خشک کردن قطره ای کمترین تغییر ابعاد را ایجاد می کند، خشک کردن خشک کن بیشترین میزان را دارد و خشک کردن مسطح روی توری فلزی و آویز کردن خط در بین این موارد است.

دمای مناسب اتو به کاهش انقباض کمک می کند. اتوی با دمای بالا برای پارچه های نخی و کتان به خوبی کار می کند. با این حال، گرمای بیش از حد به الیاف مصنوعی آسیب می رساند و پارچه را سفت و شکننده می کند.